แก้ว

มาต่อภาคสองหลังจากที่หายไปนาน
ไม่ได้ดองบล็อกนะคะ เอาแช่ตู้เย็นไว้อย่างดีเลยทีเดียว

ขอให้ทุกคนลองนึกย้อนกลับไปตอนวันที่ 7 มีนาคม ปีนี้นะคะ
วันที่อากาศยังไม่ร้อนขนาดนี้ แต่ละคนกำลังทำอะไรกันอยู่
ตอนนั้นแก้วอยู่เชียงใหม่ค่ะ

น้อยคนที่จะทราบว่า ดอยสุเทพนั้นไม่ได้มีแค่ด้านเดียว (อิอิ)
นักท่องเที่ยวที่ไปเชียงใหม่ก็ต้องขึ้นดอยไหว้พระธาตุกันใช่ไหมคะ
แต่วันนี้แก้วจะพาไปดูหมู่บ้านที่อยู่ห่างจากพระธาตุดอยสุเทพไปไม่กี่สิบกิโล
แต่ไม่มีใครรู้จักแฮะ

การจะอ้อมไปด้านหลังดอยสุเทพ ก็จะใช้เส้นทางอ้อมเขานะคะ
จากตัวเมืองเชียงใหม่ก็ราวๆ 30 นาทีเท่านั้นเอง

จุดหมายปลายทางที่แท้จริงก็คือ "บ้านแม่สาใหม่"
ซึ่งเป็นหมู่บ้านชาวเขาเผ่าม้ง (หรือที่เราเรียกว่าแม้ว)
แม้วที่นี่อยู่บนเขา และโครงหน้าไม่เหลี่ยมทุกคนนะคะ

วันที่แก้วไปเยี่ยม ประจวบเหมาะกับมีพิธีเลี้ยงผี ที่นานๆ จะจัดซักที
ต้องปูพื้นความเข้าใจก่อนนะคะ ว่าชาวเขาสมัยก่อนจะนับถือผี
ผีที่ว่าก็อาจจะมีผีน้ำ ผีฟ้า ผีป่า ผีปู่ย่า ฯลฯ  แต่ภายหลังก็เริ่มมี
ศาสนาอื่นขึ้นไปบ้าง ที่บ้านแม่สาใหม่นี่มีทั้งคริสเตียน และคริสตัง ค่ะ

 และนี่ก็คือบริเวณพิธีเลี้ยงผี
ชาวม้งจะเอาตุ๊กตาผ้า แต่งตัวแบบม้งลาย (ม้งแบ่งเผ่ากันตามรูปแบเครืื่องแต่งกายค่ะ)
ซึ่งเป็นตัวแทนของคนที่ตายไปแล้ว มีเครื่องเซ่นไหว้เป็นเหล้าหนึ่งจอก น้ำส้ม 15%
และอาหารอย่างอื่นตามสมควร

งานเลี้ยงผีเนี่ย จะจัดขึ้นสำหรับเฉพาะคน เฉพาะผู้ชายเท่านั้น
ในชั่วชีวิตของชายชาวม้งคนหนึ่ง จะจัดงานนี้ได้เพียงครั้งเดียวค่ะ
งานที่แก้วไปนี่เป็นของคุณลุงคนหนึ่ง อายุ 70 แล้ว รู้สึกปวดหัวเข่า
ร่างทรงท่านก็ว่าผีมาเรียกขอแล้ว ต้องจัดงาน
ก็เลยล้มวัว ล้มหมู จัดงานเลี้ยง กินเหล้ากันใหญ่เลย (แต่เค้าว่ามีไม่บ่อยนะ)
แถมพ่อชองคุณลุงเนี่ย มีภรรยาสามคนค่ะ ชาวม้งเชื่อว่าผู้หญิงแต่งงานแล้ว
ก็จะเป็นครอบครัวของฝ่ายชาย ไม่นับญาติกับครอบครัวเดิมอีกต่อไป
ฉะนั้นคุณลุงจะต้องจัดงาน 3 วันให้แม่เลี้ยง 2 คนและแม่แท้ๆ 1 คน
รวมวัว 3 ตัว หมู 3 ตัว

ชาวม้งที่นี่ส่วนใหญ่ทำเกษตรค่ะ ปลูกผักส่งโครงการหลวงบางบ้านก็เลี้ยงหมู่เลี้ยงไก่ไว้เอง
เราไม่ได้มีโอกาสเข้าไปเยี่ยมชมในบ้านของใคร เพราะไม่สนิทกันขนาดนั้น
(แก้วไม่ได้ไปคนเดียวนะคะ น่ารักขนาดนี้มีคนดูแลตลอดเส้นทาง เป็นคุณน้าที่ทำงานสำรวจพื้นที่
ศึกษาเรื่องชาวเขา และรู้จักเส้นทางบนดอยนี้อย่างดีเลยค่ะ ขอบคุณพระคุณมากที่อุตส่าห์พาไป)


ถามผู้ใหญ่บ้าน ได้ความว่าเดี่ยวนี้พื้นที่ทำกินลดลง
เด็กๆ สมัยใหม่ๆ บางคนลงไปเรียนในเมือง จบปริญญาตรีก็มากมายอยู่
แต่ส่วนใหญ่จะกลับขึ้นมาทำสวนเหมือนเดิม มีน้อยคนที่จะไปทำงานในเมือง
หรือเปิดร้านค้าเพียงประปรายเท่านั้น

...

 เอาล่ะ

ทีนี้แก้วก็เดินขึ้นมาถึงบริเวณโรงเรียนที่ใหญ่โตมากในหมู่บ้านค่ะ
โรงเรียนเจ้าพ่อหลวงอุปถัมภ์ 7 มี 4 อาคารเรียน ตั้งแต่อนุบาล ไปจนถึง ม.3
แต่เนื่องจากวันนั้นเป็ฯวันสอบ และครูไม่ว่าง จึงไม่ทราบข้อมูลในเชิงลึกไปมากกว่านี้



บริเวณโรงเรียนกว้างมากค่ะ มีที่ให้เด็กๆ วิ่งเล่นมากกว่าโรงเีรียนในกรุงเทพฯ 25 เท่า
วันศุกร์ของเด็กๆ ในเชียงใหม่ รวมถึงที่นี่ โรงเรียนมีนโยบายให้เด็กๆ แต่งชุดพื้นเมืองค่ะ
สมัยแก้วอยู่ประถมต้นก็ใส่ม่อฮ่อมไปโรงเรียนเทศบาลวัดกู่คำทุกวันศุกร์เหมือนกัน



วันนี้มีชั่วโมงชมรมกีฬาค่ะ เด็กๆ ที่ไม่ได้สอบก็จะมาเล่นกีฬาชนิดต่างๆ มากมาย
บางคนวิ่งเล่น ขี่จักรยาน



วอลเล่ย์บอล



โต๊ะปิงปองความสูงมาตรฐานเด็กๆค่ะ แต่เน็ตและไม้ขนาดปกติ



ว้าว !! โรงเรียนเด็กแม้วไม่ได้สนับสนุนโดยแมนซิตี้หรอกนะคะ



เห็นภาพนี้แล้วก็จงสารภาพกันมาตามตรง ว่าสมัยเด็กๆ เคยทำแบบนี้กันใช่มั้ยคะ
ไม่ผนังบ้าน ก็ผนังโรงเรียน กำแพงวัด หรืออะไรก้ได้ที่ดินสอและปากกาจะเขียนติด
ซนจริงๆ เลยนะ



เด็กแม้วรุ่นใหม่พูดไทยชัดเจนค่ะ คุยกันจ้อเลยทีเดียว
แก๊งนี้ท่าทางสมบุกสมบัน เตรียมวางแผนไปไหนกันซักที่

เวลาถ่ายรูปเด็กๆ นี่ยากนะคะ
ถ้าเค้าไม่คุ้นเคยกับเรา จะไม่ค่อยได้ภาพสวยๆ
วันนั้นแก้วแวะไปคุยกับน้องๆ แค่ 10 กว่านาทีก็ถ่ายรูปมารูปนึงค่ะ

น้องๆ สาวๆ ฟังเพลงจากมือถือ



กระเป๋าที่ใช้ก็เป็นลายเพาเวอร์พัพเกิร์ล



ชุดร่วมสมัย ผสมผสานระหว่างกระโปรงแบบม้ง กับกงาเกงยีนค่ะ
จริงๆ แต่งแบบนี้น่ารักดี ดีไซน์เนอร์คนไหนสนใจน่าจะลองออกแบบ
ให้นางแบบลองเอาไปโชว์เวลามีแฟชั่นวีคนะคะ

จริงๆ แล้วลายบนเสื้อผ้าของม้งก็ไม่ได้เหมือนเดิมตลอดมานะคะ
มีการคิดค้นลายใหม่ๆ อยู่เสมอๆ อย่างเดี๋ยวนี้อาจจะพบลายรูปหัวใจ
หรือลายแปลกๆ ที่อุ้ยบ่ฮู้จัก (คนเฒ่าคนแก่ไม่รุ้จัก)



ที่หน้าโรงเีรียนมีร้านค้าครอบจักรวาลค่ะ เท่าที่เห็นมีร้านนี้ร้านเดียวในหมู่บ้าน
ขายของทุกอย่าง ตั้งแต่น้ำตาล น้ำปลา ปลาร้า กระเทียม ขนม น้ำอัดลม เชือกฟาง
เครื่องเขียน เครื่องครัว แขวนอยู่เป็นแผงหน้าร้านค่ะ

เราเห็นการมาถึงของโลกาภิวัฒน์และวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป
โทรทัศน์ รถกระบะ มือถือ และการศึกษา

บางทีก็มีคำถามที่ว่า
เด็กๆ ชาวม้งจะได้อะไรจากการศึกษาภาคบังคับในโรงเรียนนะ
บางทีถ้าโรงเรียนสอนให้เด็กๆ รู้จักรักธรรมชาติ รู้จักทำเกษตร
สอนการใช้เทคโนโลยี สอนเรื่องระบบนิเวศ สอนเรื่องพันธ์ไม้
เด็กๆ ชาวม้งอาจจะกลายเป็นเกษตรกรที่มีความรู้ และมีความสุข
มากกว่าทีจะต้องไปดิ้นรนเพื่อสนองค่านิยมที่ไม่เกิดผลตามกระแส

 เรายังหวังว่าการศึกษาจะช่วยคนได้
ยังหวังว่าผู้ใหญ่ในบ้านเมืองจะเห็นคุณค่าของการเกษตรมากกว่านี้

เพราะคนเราต้องกิน
เพราะคนเราต้องรู้จักตัวตนของตัวเอง รากเหง้าของตัวเอง

ภาพจากสำนักสงฆ์ในหมู่บ้านม้งที่ถูกทิ้งร้าง

ไปเชียงใหม่คราวนี้ได้อะไรดีๆ กลับมาเยอะเลย